Krasse knar

15 maart 2017

Als kind was het verboden terrein, want het was er levensgevaarlijk….
Toch ben ik wel eens stiekem door het hek gekropen.
Dat was spannend. Maar naar binnen durfde ik niet.
Dan zakte je door de vloer, zoveel had ik wel onthouden.
Tot twee keer toe is de oude baas van de ondergang gered.
 Gelukkig maar.

De Rat

Molen de Rat 1Een stukje geschiedenis van www.houtzaagmolenderat.nl: “Oorspronkelijk stond de houtzaagmolen in de Zaanstreek, waar “De Rat” voor 1683 als balkenzager werd gebouwd. Aan het eind van de Frans Engelse oorlog, begin twintigste eeuw, verkeerde Nederland in een toestand van algehele malaise. Door een gebrek aan aanvoer van stammen uit het buitenland stonden de vele zaagmolens in De Zaan stil. Over de Rat wordt zelfs geschreven dat hij verkeerd in desolate toestand. Het was rond 1829, dat de burgemeester van IJlst, dhr. Ringnalda besloot om de molen aan te kopen en te verplaatsen naar IJlst. Dit was niet zozeer als weldoener voor de gemeente IJlst, maar meer omdat dhr. Ringnalda zelf houthandelaar was en wel mogelijkheden voor de molen zag, die hij natuurlijk voor niet al teveel geld op de kop had getikt.”

Molen als bouwpakket

Molen de Rat 2“De molen werd als bouwpakket uit elkaar gehaald en weer opgebouwd in IJlst. Rond 1850 wordt de molen overgenomen door fa. Oppedijk, die in IJlst ook al de oude molen bezat. Ruim honderd jaar zaagde de molen nog op windkracht, voordat ook “De Rat” werd onttakeld door de nieuwe technische revolutie. Kap en wieken werden verwijderd en een elektromotor zorgde vanaf toen voor de aandrijving! Tot 1950 zaagde de Rat voor de fa. Oppedijk balken en planken, toen dreigde de sloophamer de molen definitief te vellen. Gelukkig ontfermde de gemeente IJlst zich over de molen en zorgde ervoor dat omstreeks 1967 “De Rat” weer was voorzien van kap en wieken. Het zou echter nog tot 1977 duren voordat de gehele restauratie voltooid was en de Rat weer kon zagen op windkracht.”

Nooit geweten dat je een molen als bouwpakket kon bestellen.

Trillende vloer

Molen de Rat 3Samen met mijn vader (82) beklim ik de trappen naar het gedeelte waar de grote zagen zijn. Er is weinig licht, dus een statief zou nu wel handig zijn denk ik nog. Dan gaan de  wieken draaien. Het is een prachtig gezicht als de grote zagen in beweging komen en de hele vloer begint te trillen. Aan een statief heb je dan helemaal niets. Dan maar het diafragma zover mogelijk open en de isowaarde omhoog.

Na een poosje is mijn vader wel uitgekeken en hij stelt voor om naar huis te gaan. “Kun je nog even wachten pa? Ik wil nog wat foto’s maken”, zeg ik.

“Foto’s maken?”, vraagt de krasse knar “je hebt toch al een foto?”

, , , , , , ,